Tagi¶

Tagi to inaczej zmienne reprezentujące określone dane pochodzące z urządzeń — na przykład temperaturę, wilgotność, napięcie, natężenie prądu, poziom cieczy w zbiorniku, zużycie gazu, stany wejść/wyjść czy poziom naładowania baterii.

Stanowią podstawowy element danych w systemie, ponieważ to do nich odnoszą się wszystkie odczyty, alarmy oraz prezentacje wartości na ekranach synoptycznych i w raportach.

Rodzaje tagów w systemie¶

W systemie DataPortal dostępnych jest kilka typów tagów, które różnią się sposobem pozyskiwania danych, sposobem zapisu oraz zastosowaniem. Poniżej znajduje się szczegółowy opis każdego rodzaju tagu.

Rejestr¶

Tag typu Register reprezentuje wartość odczytywaną bezpośrednio ze źródła danych (urządzenia telemetrycznego).

Jest powiązany z konkretnym rejestrem urządzenia.
Dane pochodzą bezpośrednio z komunikacji z urządzeniem.
Wartość taka jest aktualizowana zgodnie z cyklem przesyłania danych z urządzenia.

Wirtualny¶

Tag Wirtualny nie jest domyślnie powiązany z urządzeniem.

Można ręcznie wprowadzać jego wartość.
Po przypisaniu go do urządzenia działa tak samo, jak tag typu Rejestr, ale jego typ formalnie pozostaje „Wirtualny”.
Przydaje się w sytuacjach, gdy chcemy przechowywać lub przekazywać dane pomocnicze.

Obliczany¶

Tag Obliczany posiada formułę, na podstawie której generowana jest jego wartość.

Zawiera logikę obliczeniową (formułę matematyczną lub logiczną).
Jest zapisywany do bazy danych.
Harmonogram zapisu zależy od konfiguracji: może być wyzwalany cyklicznie (timer) lub przy zmianie danych wejściowych.
Idealny do tworzenia wartości pochodnych, wskaźników, statusów logicznych itp.

Lokalny¶

Tag Lokalny istnieje wyłącznie na ekranie wizualizacyjnym (SCADA).

Nie jest zapisywany do bazy danych.
Może pełnić funkcję zmiennej pomocniczej lub tagu obliczanego w czasie rzeczywistym.
Jego wartość jest wyliczana co 0,5 sekundy.
Przydatny, gdy potrzebna jest szybka i częsta aktualizacja danych jedynie na potrzeby wizualizacji.

Placeholdery¶

Placeholder nie jest właściwym tagiem, choć można go utworzyć z tego samego okna dialogowego w edytorze, co pozostałe typy tagów.

Służy jako miejsce zastępcze w strukturze ekranu.
Umożliwia tworzenie szablonów ekranów lub struktur, które zostaną wypełnione realnymi tagami na późniejszym etapie.
Nie posiada wartości, nie zbiera danych i nie jest powiązany z urządzeniem.
Ma określony format, co umożliwia poprawną weryfikację podczas przypisywania docelowego, realnego tagu.

Grupy placeholderów i tagów¶

Grupy placeholderów i tagów umożliwiają dynamiczne podmienianie placeholderów na właściwe tagi podczas pracy ekranu. W tym celu należy najpierw zdefiniować grupę, w której każdy placeholder ma przypisany odpowiadający mu tag.

W trybie uruchomienia specjalny skrypt — wywoływany np. przez przycisk — podstawia tagi z wybranej grupy w miejsce placeholderów. Dzięki temu po kliknięciu przycisku wszystkie wartości na ekranie zostają automatycznie powiązane z właściwymi tagami. Podobnie, skrypt taki można podpiąć pod element otwierający inny ekran, aby został on załadowany już z kompletem podstawionych tagów.

Tworzenie tagów¶

Nowe tagi możemy utorzyć z kilku różnych miejsc w systemie: w zakładce TAGI dostępnej w module Zasoby, w szczegółach źródła danych na zakłdce TAGI bądź z menu paneli funkcyjnych w trybie edycji ekranu.

Dodawanie taga z poziomu zarządzania zasobami¶

Kliknij przycisk Nowy tag w menu dodawania zasobów widoczny w prawym górnym rogu w module Zasoby na zakładce TAGI.
Wprowadź nazwę taga - nie może ona zawierać spacji, ani polskich znaków (np. Temp_chlodni).

Info

Każdy tag jest identyfikowany jednoznacznie w obrębie źródła danych – oznacza to, że nie może być dwóch tagów o tej samej nazwie w tym samym źródle.
Wprowadź nazwę wyświetlaną, przyjazdą dla użytkownika (np. Temperatura chłodni). Będzie on wyświetlana m.in. w raportach.
Opcjonlanie dodaj opis taga, który pozwoli na łatwiejszą jego identyfikację.
Wybierz źródło danych (a tym samym urządzenie), z którym będzie powiązany dany tag.
Wybierz rodzaj taga.
W przypadku taga rypu Rejestr, wybierz typ rejestru – wejście analogowe, wejście cyfrowe, wyjście cyfrowe lub rejestr typu holding.
Wybierz dodatkowe parametry (jak format danych, adres, bit startowy kolejność bajtów czy zakres bitów).
Opcjonalnie określ jednostkę miary (np. °C, %, V).
Opcjonalnie ustal rodzaj skalowania, dzięki którem możesz n.p. przedstawić mierzone wartości w % lub zamieniać np. mV na V. System oferuje skalowanie liniowe, wystarczy podać dwie wartości surowe i odpowiednio wartości wynikowe, wyświetlane po przeskalowaniu. Ustal też sposób wyświetlania już przeskalowanej wartości.

Uwaga

Jeśli ustawisz skalowanie dla danego taga, to w bazie danych nie będą zapisywane wartości surowe, tylko te po przeskalowaniu.
Opcjonalnie ustal poziomy ostrzegawcze i alarmowe, których przekroczenie spowoduje wygenerowanie odpowiedniego ostrzeżenia lub alarmu. Określ także histerezę, czyli minimalną wartość, o jaką parametr musi wrócić poniżej (lub powyżej) progu, aby system uznał, że stan alarmowy został zakończony — dzięki temu unikasz niepożądanego „migotania” alarmów przy wahaniach wartości.
Opcjonalnie włącz powiadomienia (jeśli włączyłeś alarmowanie i zdefiniowałeś progi ostrzegawcze/alarmowe) - wybierz stosowny szablon powiadomień, zdefiniowany wcześniej w seksji Reguły powiadomień. W przypadku zaistnienia sytuacji zagrożenia lub alarmowej zostanie wysłany SMS i/lub e-mail do odpowiednich adresatów, zgodnie z opcjami ustalonymi w wybranej regule.
Ustal retencję - czas przchowywania danych w systemie dla danego taga.
Kliknij przycisk ZAPISZ, aby utworzyć nowego taga.

Dodawanie domyślnych tagów¶

Dla każdego typu urządzenia w systemie zdefiniowany jest zestaw tagów domyślnych, odpowiadających najczęściej wykorzystywanym parametrom i stanom pracy urządzenia.

Jeżeli urządzenie ma przypisane źródło danych, domyślne tagi można dodać automatycznie z poziomu szczegółów tego źródła:

Przejdź do modułu Zasoby i otwórz zakładkę Źródła.
Kliknij wybrane źródło danych, aby wyświetlić jego szczegóły.
Przejdź do zakładki TAGI.
Kliknij przycisk +, a następnie wybierz polecenie Dodaj domyślne tagi.
Wyświetlone zostanie okno dialogowe z informacją o dodaniu tagów domyślnych.
Kliknięcie ikonki info (i) spowoduje wyświetlenie listy tagów, które zostaną utworzone
(lista ta zależy od typu urządzenia skojarzonego ze źródłem).
Kliknij przycisk DODAJ, aby potwierdzić operację.

Po zatwierdzeniu wszystkie domyślne tagi zostaną automatycznie utworzone i przypisane do danego źródła danych.

Wskazówka

Dodawanie domyślnych tagów znacząco przyspiesza konfigurację systemu i eliminuje konieczność ręcznego tworzenia najczęściej używanych tagów. Jeśli zostaną utworzone tagi, które są zbędne, zawsze można je usunąć.

Dodawanie taga z poziomu edytora ekranów¶

Przejdź do trybu edycji ekranu.
Z menu po prawej stronie edytora wybierz polecenie TAGI.
W panelu tagów kliknij przycisk Utwórz widoczny w lewym górnym rogu panelu z tagami.
Określ parametry nowego taga, podobnie jak wyżej.
Kliknij przycisk ZAAKCEPTU ZMIANY.

Właściwości tagów¶

Każdy tag posiada zestaw właściwości określających sposób jego działania i wyświetlania.

Ostatnia wartość¶

Sekcja ostatnia wartość zawiera pola tylko do odczytu:

Pole	Opis
Wartość	Ostatnia odczytana wartość taga wraz z jednostką. Wyświetla aktualny stan zmiennej.
Czas pomiaru	Moment wykonania pomiaru przez urządzenie (czas wygenerowania danych na źródle).
Czas rejestracji w bazie (UTC)	Czas, w którym odczyt został zapisany w bazie danych systemu. Może różnić się od czasu pomiaru przy opóźnieniach komunikacyjnych lub odczytu z bufora danych.
Ostatnia zmiana wartości (UTC)	Data i godzina ostatniej zmiany wartości taga w bazie — aktualizowana tylko wtedy, gdy wartość ulegnie zmianie.
Poprzednia zmiana (UTC)	Moment poprzedniej zmiany wartości przed aktualną; pozwala śledzić dynamikę zmian.

Podstawowe informacje¶

Pole	Opis
Nazwa	Unikalna nazwa taga używana w systemie. Powinna być jednoznaczna i technicznie czytelna; bez spacji, polskich znaków ani znaków specjalnych.
Nazwa wyświetlana	Przyjazna nazwa pokazywana użytkownikowi na ekranach i w raportach; może być bardziej opisowa.
Opis	Dodatkowa informacja o przeznaczeniu taga lub jego logice; pomocne w dokumentacji i pracy zespołowej.
Data dodania	Data i godzina utworzenia taga; pole tylko do odczytu.
Projekt	Projekt, do którego przypisany jest tag (poprzez źródło); określa jego kontekst w systemie.
Źródło	Źródło danych, z którego tag pobiera wartość; poprzez źródło tag wiązany jest z projektem.
Rodzaj	Określa sposób pozyskiwania wartości: rejestrowy (odczyt ze źródła), wirtualny (bez urządzenia, zmienna pomocnicza) lub obliczany (wartość z formuły/reguły).
Typ	Charakter danych pobieranych z rejestru urządzenia — może oznaczać wejście/wyjście cyfrowe, wejście analogowe lub rejestr typu holding.
Format	Format danych określający sposób interpretacji wartości (np. `BIT_I/O`, `UINT2`, `FLOAT8`).
Kolejność bajtów	Sposób ułożenia bajtów podczas odczytu danych (np. `HL`, `LH`).
Adres	Adres rejestru w urządzeniu, z którego odczytywana jest wartość.
Bit startowy	Pozycja bitu w rejestrze, jeśli tag odczytuje pojedynczy bit.
Zakres bitów	Liczba kolejnych bitów odczytywanych z rejestru; stosowane przy polach bitowych.
Jednostki	Jednostka miary prezentowanej wartości (np. `°C`, `%`, `V`).
Czas przechowywania	Okres archiwizacji danych taga; po jego upływie dane są usuwane.

Skalowanie wartości¶

Pole	Opis
Liniowe skalowanie wartości	Określa, czy tag ma być przekształcany liniowo według zdefiniowanego wzoru (mapowanie wartości).
Wartość 1 surowa	Pierwsza (dolna) wartość wejściowa (z urządzenia).
Wartość 2 surowa	Druga (górna) wartość wejściowa (z urządzenia).
Wartość 1 przeskalowana	Wartość dolna po przeskalowaniu — wynik, jaki ma odpowiadać wartości 1 surowej.
Wartość 2 przeskalowana	Wartość górna po przeskalowaniu — wynik, jaki ma odpowiadać wartości 2 surowej.
Prezentacja po skalowaniu	Format wyświetlania przeskalowanej wartości (np. liczba miejsc po przecinku, sposób zaokrąglania, styl prezentacji).

Skalowanie liniowe

Przy definiowaniu skalowania nie musisz wybierać minimalnych i maksymalnych wartości — wybierasz dwa dowolne punkty odniesienia, które najlepiej opisują zależność pomiędzy wartością surową a oczekiwaną wartością fizyczną. System używa ich do obliczenia liniowej zależności (prostej), dzięki czemu każda wartość pośrednia jest automatycznie przeliczana według tej samej reguły.

Alarmowanie¶

Pole	Opis
Alarmowanie	Włącza lub wyłącza funkcję alarmów dla tego taga. Gdy wyłączone — żadne zdarzenia nie są generowane.
Alarm HiHi	Górny próg alarmowy. Alarm wyzwalany jest, gdy wartość przekroczy ten poziom. Stosowany do krytycznych odchyleń.
Alarm Hi	Górny próg ostrzegawczy. Alarm wyzwalany po przekroczeniu tej wartości oznacza ostrzeżenie lub poważne odchylenie.
Alarm Lo	Dolny próg ostrzegawczy. Alarm generowany jest, gdy wartość spadnie poniżej tego poziomu.
Alarm LoLo	Dolny próg alarmowy. Wyzwalany przy dalszym spadku wartości poniżej progu Lo.
Histereza	Dodatkowy margines, który zapobiega ciągłemu wyzwalaniu i wyciszaniu alarmu na granicy progu. Alarm wyłącza się dopiero po powrocie wartości do zakresu z uwzględnieniem histerezy.
Autopotwierdzenie	Określa, czy alarm może być automatycznie oznaczony jako potwierdzony, bez ręcznej interwencji użytkownika.
Czas autopotwierdzenia	Liczba sekund po wystąpieniu alarmu, po których system automatycznie oznacza go jako potwierdzony (o ile autopotwierdzenie jest włączone).

Powiadomienia¶

Pole	Opis
Powiadomienie	Określa, czy dla tego taga mają być wysyłane powiadomienia (np. e-mail, SMS) w przypadku wystąpienia alarmu.
Priorytet alarmu	Liczbowy priorytet alarmu określający jego istotność. Może wpływać na kolejność obsługi alarmów lub ich prezentację w systemie.
Reguły powiadomień	Lista reguł przypisanych do taga. Każda reguła definiuje treść komunikatu, sposób wysyłki (SMS, e-mail itp.) oraz odbiorców. Do jednego taga można przypisać wiele reguł, dzięki czemu może on generować różne powiadomienia w zależności od potrzeb.

Szczegóły taga¶

Po kliknięciu wybranego taga w tabeli tagów (moduł Zasoby, zakładka TAGI) otwarte zostanie okno prezentujące szczegółowe informacje dotyczące danego taga. Aby ułatwić pracę i uporządkować dane, informacje zostały podzielone na kilka zakładek tematycznych:

Zakładka INFO¶

Zakładka INFO zawiera kluczowe parametry taga, takie jak nazwa, powiązania ze źródłem, format, adres, jednostki, skalowanie oraz ustawienia alarmowe i konfiguracyjne. Na początku wyświetlana jest sekcja zawierająca informację o ostatniej odczytanej wartość taga wraz z dakładną datą i godziną odczytania i zapisania wartości w systemie.

Zakładka HISTORIA¶

Zakładka HISTORIA prezentuje tabelę zawierającą wszystkie zarejestrowane dane dla wybranej zmiennej. W tabeli dostępne są m.in. następujące informacje:

czas odczytu danych,
czas rejestracji w systemie,
odczytana wartość,
stan alarmowy (OK, LoLo, Lo, Hi, HiHi),
pochodzenie danych (np. zdarzenie, odczyt z bufora, utrata komunikacji),
jakość danych (Good, Bad).

Użytkownik może filtrować dane według:

wybranego zakresu czasu,
zakresu wartości,
pochodzenia danych,
jakości danych.

Dostępna jest również możliwość usunięcia wskazanych rekordów z historii.

Zakładka STEROWANIE¶

Zakładka STEROWANIE prezentuje historię wszystkich poleceń wysyłanych do urządzeń wykonawczych za pomocą tego taga. W tabeli znajdują się informacje pozwalające prześledzić, kiedy oraz z jakim rezultatem wykonano działania sterujące. Dostępne kolumny obejmują:

Stempel czasowy – moment wysłania polecenia sterującego do urządzenia.
Data dodania – czas rejestracji polecenia w systemie.
Wartość – sterowana wartość, która została wysłana (np. 0/1 dla wyjść cyfrowych).
Status – wynik próby sterowania:
- Delivered – polecenie zostało poprawnie dostarczone i wykonane,
- Failed – polecenie nie zostało wykonane z powodu błędu lub braku komunikacji.

Tabelę można filtrować, korzystając z dostępnych opcji filtrowania, co ułatwia analizę konkretnych okresów lub wyników sterowania.

Zakładka WYKRES¶

Zakładka WYKRES prezentuje graficzną historię zmian wartości taga w wybranym przedziale czasu. Umożliwia szybkie wizualne przeanalizowanie trendów, odchyleń i anomalii, które mogą być trudne do zauważenia w tabeli danych.

Na wykresie dostępne są:

linia trendu wartości – przedstawia zmiany wartości taga w czasie,
oś czasu – prezentuje kolejne momenty rejestracji danych,
oś wartości – pokazuje odczytywane wartości wraz z jednostką,
pasek zakresu czasu (dolny suwak) – umożliwia płynne zawężanie lub rozszerzanie analizowanego okresu.

Filtr ułatwia zawężenie wykresu do interesującego użytkownika przedziału, bez konieczności ręcznego przewijania danych. Dzięki temu możliwa jest szybka analiza zarówno krótkotrwałych zdarzeń, jak i długoterminowych trendów.

Zakładka ALARMY¶

Zakładka ALARMY prezentuje historię wszystkich zdarzeń alarmowych związanych z wybranym tagiem. Umożliwia szczegółową analizę tego, kiedy alarmy zostały wygenerowane, potwierdzone oraz jaki miały charakter.

W tabeli dostępne są następujące kolumny:

Utworzony – data i godzina wystąpienia alarmu, czyli moment przekroczenia progu alarmowego.
Potwierdzono – data i godzina potwierdzenia alarmu (ręcznie lub automatycznie, jeśli włączone jest autopotwierdzanie).
Alarm – typ alarmu odpowiadający przekroczonemu progowi (OK, LoLo, Lo, Hi, HiHi).
Wiadomość – treść komunikatu powiązanego z alarmem.

Zakładka umożliwia również filtrowanie zdarzeń przy użyciu dostępnego panelu FILTR, co pozwala ograniczyć widok do alarmów z określonego okresu lub wybranego typu.

Edycja taga¶

Edycja konfiguracji taga możliwa jest z poziomu okna szczegółów taga. Aby rozpocząć edycję, należy kliknąć przycisk EDYTUJ znajdujący się na dole okna.

Modyfikacji podlegają wyłącznie informacje prezentowane na zakładce INFO — to tam znajdują się wszystkie edytowalne parametry taga. Pozostałe zakładki (HISTORIA, STEROWANIE, WYKRES, ALARMY) mają charakter wyłącznie informacyjny i prezentują dane gromadzone automatycznie przez system, bez możliwości ingerencji użytkownika.

Po wprowadzeniu zmian należy kliknąć przycisk ZAPISZ, aby zatwierdzić i zapisać nową konfigurację taga.

Usuwanie tagów¶

Usunięcie tagu powoduje trwałe usunięcie wszystkich jego wartości historycznych, alarmów oraz powiązań z ekranami. Przed potwierdzeniem operacji system wyświetla okno dialogowe z ostrzeżeniem.

Aby usunąć tag:

Przejdź do modułu Zasoby.
Wybierz go z listy w zakładce TAGI.
W oknie ze szczegółami taga kliknij przycisk USUŃ.
Potwierdź operację.

Uwaga

Po usunięciu tagu nie będzie możliwe przywrócenie jego danych.